اسکیت ها ( سکولتی ها) -تورک ها = SCYTHIANS/SKOLOTS – TÜRKS

نویسندگان: لایپانوف و میزییف

علیرغم درک و فهم این مطلب که مقدمه، باید توضیح و تبیین مختصر و فشردهٔ متن باشد، شرحی که در این مقدمهٔ مختصر آمده، نباید تخلف از این اصل شمرده شود، زیرا با مضمون مندرج متن مطابقت و موفقت کامل دارد و « اختلاف» فقط و فقط در منبع آن است. متن زیر ترجمه ای قسمتی از کتاب لایپانوف و میزییف در بارهٔ شیوهٔ زندگی، آداب و رسوم سکاها است که بر نتایج تحقیقات باستان شناساسان و مردم شناسان و توضیحات هرودوت مبتنی می باشد. این موضوع، توجه و دقت مستشرقین دیگر را نیز به خود جلب کرده است که یک مثال آن، گوردون چایلد مستشرق و باستان شناس و زبان شناس مشهور آسترلیا می باشد که در کتاب خویش تحت عنوان آریایی ها، نتایج تحقیقات و مطالعات خویش را در مورد اسکیت ها ( سکاها) شرح داده که در واقع، مؤید و مکمل متن زیر می باشد. دانشمند موصوف می نویسد:

« بسیاری از محققان بر این باور اند که این اسکوت ها ( سکاها) ایرانی بودند.

مدارک زبان شناختی، که از چند نام خاص انگشت شمار و غالباً متعلق به دوره های بعدی فراتر نمی روند، ناکافی هستند.

اما از لحاظ باستان شناسی، این مردم به خوبی شناخته شده اند... لیکن در آداب تدفینی اسکوت ها هیچ چون و چرایی نیست.

این آداب تماماً با آداب تدفینی ایرانی ها یا هندی ها یا هر ملت آریایی دیگر تفاوت دارند...

این آیین ها که توصیف های هرودوت و بقایای بسیاری از گور پشته گواهی بر وجود شان هستند، تماماً غیرآریایی اند.

از طرف دیگر، همچنان که مینس به درستی نشان داده است، این آیین ها در سراسر سده های بعد، مشابهاتی بی کم و کاست در میان عشایر مغول غیر آریایی پیدا می کنند.

این نویسنده اسکوت ها ( سکاها) را پیشآهنگان مغولی هون ها، تاتار ها و پچنگ ها به شمار آورده است، که بدون تردید صحیح است.» ( گوردون چایلد، آریایی ها، صص ۳۸-۳۹).

علاقه مندان محترم تاریخ ( تعداد شان، مع الأسف، انگشت شمار است) گوردون چایلد مستشرق مشهور آسترلیا را دست کم نگیرند و لطفاً نوشتهٔ فوق اورا که دقیق و منتج از تحقیقات جدی تاریخی است تکرار بخوانند که از نوشته های بی مایه و غرض آلود یک تعداد به اصطلاح مستشرقین معامله گر چون رنه گروسه، ریچارد فرای و بارتولد و امثالهم، بسیار بسیار فرق دارد ، هرچند مصئون از خطا نمی باشد.

قسمت سوم

OF THE SCYTHIANS' LIFE AND CUSTOMS

زندگی و عادات و عنعنات اسکیت ها

ا. پ. سمیرنوف می نویسد: « اشیای تیپیک یا معمولی سکایی با سبک ممتاز و مشخصات منحصر به فرد خویش متصل و مرتبط به آسیا می باشد.» اِن. ل. چلنوف از مطالعات خویش به این نتیجه رسیده است: « حضور و موجودیت کلتور تاتارها در جریان قرون هفتم و سوم قبل از میلاد، در قسمت جنوبی ولایت کراسنویارسک ( حوضهٔ مینوسینسک) به اثبات رسیده و این کلتور یکی از عناصر و اجزاء متشکلهٔ کلتور های اسکیت بوده است.» اسلحهٔ معمولی شان عبارت بودند: خنجر، آقیناق، نوک تیر، افسار اسب و هنر سبک حیوانات. این هنر ها با هنر هایی اسکیت هایی ساکن پانتیک شمالی، اتیل/ والگا و ارال ها و همچنین سکاهایی آسیای مرکزی و قزاقستان شباهت زیاد دارند.( چلِنوف ، ۱۹۸۱، صص. ۸۰، ۸۴).

بسیاری از مشخصات و خصوصیات کلتور قدیم تورک در واقع، ادامه و استمرار کلتور های اسکیت-سایبریا بوده و این موضوع توجه و دقت گوگولیف را به خود جلب نموده است و موصوف در این باره می نویسد: « کلتور سنتی یاقوت ها ( ساخا) منشعب و منبعث از کلتور اسکیت – سایبریا می باشد.» ( گوگولیف، ۱۹۸۷، صفحه. ۱۴۳).

فاکت ها و مدارک اخیر در رابطه با کلتور و زبان اسکیت ها و مردمان نزدیک به آنها توسط گ. ا. غیب الله یف شرح گردیده است. او می نویسد: از قریهٔ زیویه آذربایجان ایران گنجینهٔ مربوط قرن نهم و هفتم قبل از میلاد یافت شده که به سبک و ستایل اسکیت ها می باشد. ( غیب الله یف،۱۹۹۱،ص.۲۹۱). بررسی دقیق و همه جانبهٔ آن اشیای به دست آمده بعضی جوانب مسئلهٔ اسکیت ها را حل خواهد کرد.

سبک و شیوهٔ زندگی، آداب و رسوم اسکیت ها ( سکاها) و فرهنگ اتنوگرافیکی آنان، به طور قابل ملاحظه، با سبک زندگی و آداب و رسوم مردمان تورک مطابقت و موافقت دارد.

۱. سکاها ضمن استفادهٔ زیادی از محصولات نمدی در چادر های نمدی ( یورت ها ) زندگی می کردند و گوشت اسب می خوردند، قمیز و شیر ترش ( آیران) می نوشیدند و پنیر می ساختند. این عناصر در مجموع و بدون استثناء از مشخصات و ممیزات خاص فرهنگ و رسوم و عنعنات قبایل و مردمان قدیم و سنتی تورک می باشد.

۲. قربانی ده ها و گاهی صدها اسب و تدفین آنها توام با میت در میان اسکیت ها مرسوم و مروج بود، ایشان اموات خویش را در قبور چوبی و تابوت های درست شده از کندهٔ درخت وغیره گذاشته دفن می نمودند. مراسم تدفین در میان هون ها، توکان آلتای، خزرها، بچن ها ( بسنیو، پاسینک، پچنگ ها، بوسنیاک) و قیفچاق ها حاکی از شباهت و اشتراک کلتوری اسکیت ها و قبایل تورک می باشند.

۳. توضیحات هردودوت در مورد غیبگویی یا فال بینی سکاها می رساند که اسکیت ها / سکا ها شاخه های بید و الیاف نمدار درخت لیدن را در غیبگویی/فال بینی خویش مورد استفاده قرار می دادند. اظهار نظر بسیاری از علما و دانشمندان ( چون ی. جملین، اف. ج. مشیشینکو، ا. آی . سِمنوف، ام. چ. جورتابایف و دیگران) و مدارک مضبوط و سوابق ثبت شده کتاب غیبگویی رونیفورم شامانیستیک به خوبی نشان می دهد که این روش به طور قابل ملاحظه در میان تورکان قدیم نیز رایج و متداول بوده است.

۴. هرودوت در مورد طرز و چگونگی برخورد و رفتار سکاها نسبت به سر دشمنان توضیحات داده است ( هرودوت ۴.۶۴) همین روش در قورغان پازیریک ترکان آلتای قرن پنجم قبل از میلاد نیز به ملاحظه رسیده است ( گریازنوف، ۱۹۵۱؛ رودنکو، ۱۹۵۳؛ ۱۹۶۰؛ کیزلاسوف، ۱۹۷۹؛ گراچ، ۱۹۸۰، ص.۲۵-۲۷).

۵. مطابق اظهارات هرودوت ( هرودوت ۶.۷۱) اجساد روسای متوفی اسکیت ها مومیایی می شدند. شکم رئیس متوفی خویش را بعداز تطهیر و پاک سازی با پودر شامیریون ( معادل این اصطلاح لاتین در لسان های عربی و دری وجود ندارد، نوعی گیاهی دارای گل های به رنگ یاسمنی است که در زیر می بینید) و تخم های سَلری ( کرفس) و آناسون ( بادیان) پر کرده ، دوباره آن را دوخته موم می نمودند.

همین روش در بسیاری از قورغان های آلتای نیز به ملاحظه رسیده است. نه تنها اجساد رهبران، بلکه اجساد افراد عادی قبیله را مومیایی می نمودند ( گریازنوف، ۱۹۵۰).

۶. بنابه نوشتهٔ هرودوت در سرزمین سکاها چوب کمیاب است در پختن گوشت روش به خصوصی دارند: گوشت را از استخوان ها جدا نموده و آن را در شکمبهٔ حیوان قرار می دهند و آتش که از استخوان ها و همچنین هیزم درست می کنند، شکمبه را سر می گذارند. به اساس گفتهٔ هرودوت، خود گاو وسیلهٔ پختن خودرا فراهم می سازد.

بنابراین، استفاده از چنین روشی در میان مردمان تورک، خصوصاً چوپان های آلتای، بالقارها، قراچایها و قزاق بسیار رایج و گسترده می باشد. طرز آن چنین است: حفره ای ( به شکل اجاق) نه چندان عمیق در زمین کنده و آتش برپا می کنند وقتی خوب گرم آمد شکمبه پراز گوشت را در آن گذاشته توسط خاکستر گرم می پوشانند و حرارت را با چوب و استخوان تا پخته شدن گوشت ادامه می دهند. بنابراین، حیوان « وسیلهٔ پختن خودرا فراهم می کند».

راجع به شیوهٔ زندگی، عرف و عادات و رسم و رواج اسکیت ها، مدارک و فاکت ها فراوان است و آنچه در فوق آمد، در واقع، دلایل و براهین کافی است بر اثبات کامل ادعای ما، مبنی بر اینکه، تورکان امروزی وارثین برحق و بلافصل اسکیت ها می باشند.

منبع: استاد غلام سخا